کتاب زندگی

وی اظهار كرد: در عصر امام صادق(ع) شاهد تنازعات وسيع سياسی و انتقال قدرت از امويان به عباسيان در جغرافيای سياسی اسلام و همچنين تنش‌های علمی متعدد و متنوع هستيم. نهضت ترجمه و مباحث فكری و مذهبی اهل سنت عموماً در همان زمان در همان زمان اتفاق می‌افتد و رؤسای چهار مذهب معروف اهل سنت همگی هم‌عصر امام(ع) هستند.

رستم‌نژاد ورود اسرائيليات و روايات جعلی و فعاليت‌های زنادقه و ملاحده را از ديگر موضوعات روزگار امام صادق(ع) دانست و بيان كرد: مذاهب اعتقادی مختلف اعم از دهريون، ملاحده، زنادقه ـ و از جمله مشهورترين آنان ابن ابی‌الاوجاء زنديق كه با امام(ع) نبز مناظراتی داشته ـ و سران برخی از مكاتب انحرافی و وارداتی و حتی متصوفه ظاهرگرايی چون سفيان ثوری در آن روزگار به فعاليت و نشر آرای خود مشغول بودند.

وی افزود: دوره امام صادق(ع) از يك سو دوره هرج و مرج همه‌طرفه و به‌هم‌ريختگی و تشنج در عالم سياست(نزاع امويان و عباسيان) و از سوی ديگر دوره تشنجات فكری، فرهنگی، كلامی و اعتقادی است. در اين زمان عده‌ای از بيرون مرزهای اسلام ـ از دنيای مسيحيان تا بی‌دينان ـ مطالبی را به نام اسلام هزينه می‌كردند و اصول اسلام را از درون مورد هجمه قرار داده و ايجاد ترديد و تشكيك در دل مسلمين می‌كردند.

عضو هيئت علمی جامعةالمصطفی(ص) العالمية درباره ديدگاه امام صادق(ع) درباره مناسبات سياسی زمانه خود تصريح كرد: مطابق نقل تاريخ، ابوسلمه كه در آن زمان به وزير آل محمد(ص) مشهور بود، متنی واحد را برای امام صادق(ع) و عبدالله‌بن‌حسن‌بن‌حسن(ع) رئيس سادات حسنی آن روزگار می‌فرستد و اين دو را به رهبری قيام علويان عليه امويان دعوت می‌كند. عبدالله می‌پذيرد، اما امام صادق(ع) آن دعوت‌نامه را در آتش می‌اندازد و می‌فرمايد: پاسخ اين دعوت همين است.

عضو هيئت علمی جامعةالمصطفی(ص) العالمية اضافه كرد: امام حتی به عبدالله‌بن‌حسن نيز هشدار می‌دهد كه او نيز بايد از ورود به اين بازی سياسی پرهيز كند چراكه آنان به او نيز وفادار نخواهند ماند. عبدالله پس از بی‌توجهی به فرموده امام(ع)، همچون ابوسلمه كشته می‌شود و عباسيان تسلط اوضاع را به دست می‌گيرند.

وی با اشاره به روشن‌بينی و هوشياری امام صادق(ع) در پرهيز از ورود به قيام سياسی ادامه داد: امام(ع) در يك فرصت طلايی كه سياست‌مداران و صاحبان زور و زر آن روزگار به همديگر مشغول بودند، سراغ كادرسازی و آدم‌سازی می‌رود و فقه، حديث و تفسير را زنده می‌كند. ايشان شاگردانی دارد كه بيش از سی‌هزار حديث ياد گرفته‌اند؛ چهره‌های نورانی، عجيب و صاحب نظری چون محمد‌بن‌مسلم، زراره و افراد بسياری كه در واقع حاملان فرهنگ شيعه و اهل بيت(ع) هستند.

نويسنده كتاب «تكرارپذيری حادثه عاشورا» خاطرنشان كرد: به اقرار و اذعان بسياری از علمای اهل سنت ـ حتی آنان كه ارادت چندانی به امام(ع) ندارند ـ حتی فقه اهل سنت نيز مديون امام صادق(ع) است. هم فقه شيعه به نام فقه جعفری است و هم رؤسای مذاهب چهارگانه يا بلاواسطه و مستقيم(مانند ابوحنيفه و مالك‌بن‌انس) و يا باواسطه (مانند ابن‌ادريس شافعی و احمد بن حنبل) از محضر امام صادق(ع) بهره برده‌اند و فقه آنان نيز مرهون فقه امام صادق(ع) است.

اين محقق و مدرس حوزه و دانشگاه افزود: ابن‌صباغ مالكی از علمای اهل سنت می‌گويد: «لولا جعفربن‌محمد(ع) ماعلم الناس مناسك حجهم؛ اگر جعفربن‌محمد(ع) نبود مردم مناسك حج خود را نمی‌دانستند». وی همچنين در جای ديگر می‌گويد: بسياری از علوم را مردم از امام صادق(ع) يادگرفتند. مراد از اين مردم نه مردم شيعه، بلكه كل امت اسلام است و حتی شهر مدينه، محل تدريس و مدرسه امام صادق(ع)، شيعه‌نشين نبوده است و از اقصی نقاط عالم اسلام برای كسب علم بدان‌جا می‌رفته‌اند.

رستم‌نژاد تأكيد كرد: «جاحظ» از علمای متعصب اهل سنت درباره امام صادق(ع) می‌گويد: جعفربن محمد(ص) كسی است كه علم و فقهش دنيا را پر كرده است». همچنين احاديث بسياری از امام صادق(ع) در منابع اهل سنت نقل شده و جالب آن كه حتی محمد بن اسماعيل بخاری مؤلف صحيح بخاری، چون از امام صادق(ع) نقل حديث نكرده، مورد انتقاد بسياری از علمای اهل سنت قرار گرفته و از همين روست كه برخی از بزرگان اهل سنت ـ هم‌چون ابن‌تيميه ـ به دفاع از بخاری شده‌اند.

مؤلف كتاب «جلوه‌های پيام الهی در قرآن» با اشاره حضور و نفوذ پررنگ امام صادق(ع) در ميان علمای اهل سنت گفت: اين امر نشانگر آن است كه امام صادق(ع) چنان حضور و نفوذ پررنگی در فقه، تفسير و حديث اهل سنت و علوم مختلف اسلامی اهل سنت دارد كه نبود او حتی اگر درباره شخصی چون بخاری كه از منظر اهل سنت صاحب «اصح الكتب بعد القرآن» باشد، مورد سؤال قرار می‌گيرد.