کتاب زندگی

عباسی‌مقدم تأكيد كرد:
لزوم ارزيابی ميزان آگاهی دينی و قرآنی دانشجويان پس از فارغ‌التحصيلی
گروه اجتماعی: در عرصه آموزش‌های اسلامی و دينی نهادی كه اين فعاليت‌ها را رصد كند وجود ندارد؛ خروجی دانشگاه‌ها بايد مورد ارزيابی قرار گيرد و مشخص شود كه يك دانشجو پس از فارغ‌التحصيلی با چه ميزان آگاهی دينی و قرآنی از دانشگاه فارغ‌التحصيل می‌شود.

مصطفی عباسی‌مقدم، عضو شورای هماهنگی فعاليت‏‌های قرآنی دانشگاه‏‌های كشور، در گفت‌و‌گو با خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا)، موضوع اسلامی شدن دانشگاه‏‌ها را دغدغه بسياری از انديشمندان دانشگاهی و حوزوی از زمان انقلاب اسلامی تا كنون دانست و اظهار كرد: با وجود فعاليت‌های گسترده‌ای كه در اين زمينه صورت گرفته است اما هنوز با شرايط دينی ايده‌آل فاصله زيادی وجود دارد.

وی اسلامی شدن دانشگاه‌ها را از دو حوزه ساختاری و محتوايی مورد بررسی قرار داد و گفت: از حيث مسائل محتوايی در زمينه اسلامی كردن دانشگاه‌ها بايد محتوای دروس و منابع دانشگاه‌ها مورد بررسی دقيق قرار گيرد. ابتدا بايد مشخص شود محتوای علوم مختلف از كجا سرچشمه می‌گيرد.

عباسی‌مقدم در ادامه سه منبع برای علوم مختلف برشمرد و اظهار كرد: متحوای يك سری علوم انسانی و غيرانسانی از غرب می‌آيد و نتيجه تلاش، دستاوردها و تكنولوژی غرب است كه به ما رسيده و از آن استفاد می‌كنيم كه اين قالب در علوم فنی، مهندسی و پايه به وضوح مشاهده می‌شود. بخش دوم منابع علوم از آموزه‌های دينی و اسلامی استخراج می‌شود كه دستاورد علما و دانشمندان مختلف و برگرفته از قرآن و سنت است. بخش سوم محتوای فعلی برخی از دروس دانشگاهی ما نيز مربوط به تجربياتی است كه در كشور خودمان انجام و به ثبت رسيده است.

عباسی‌مقدم بر ضرورت پالايش اين علوم همراه با ابتكار عمل تأكيد كرد و گفت: متونی كه دست مايه فعاليت‌های علمی در دانشگاه‌ها هستند بايد بارها و بارها بازنگری و بازنويسی و با جديدترين يافته‌ها سنجيده شوند. اين بازنگری مكرر و منظم می‌تواند منجر به غنی‌سازی و اصالت‌بخشی به اين علوم شود.

وی استخراج منشأ دينی علوم مختلف و ارائه آن را امری ضروری عنوان و تصريح كرد: نظريه‌پردازان مجرب بايد دانش و منابع موجود را از زوايای مختلف مطالعه و با نوآوری، تعمق و ژرف‌كاوی بيشتر به نظريه‌پردازی بپردازند. به طور مثال اگر علمايی كه آشنا با علوم اسلامی هستند به علوم شيمی و فيزيك و كيهان‌شناسی نيز آشنا باشند، می‌توانند يك سری تئوری و نظريه‌های جديد را در باب مسائل عام و فراگير كيهان‌شناسی كه مربوط به جهان‌شناسی و خداشناسی است ارائه دهند.

عضو هيئت علمی دانشگاه كاشان جهت‌دهی تازه به علوم مختلف را از جمله راهكارهای مؤثر در اسلامی كردن دانشگاها برشمرد و بيان كرد: نخبگان جوامع دانشگاهی و حوزی با همياری يكديگر و با شجاعت و اشراف كامل بر علوم دست به نظريه‌پردازی بزنند و ريشه و منشأ دينی علوم را استخراج كنند.

وی گام بعدی را نشر و توسعه حاصل انديشه‌ها و نظريه‌پردازی‌ها عنوان كرد و ادامه داد: اين نظريه‌ها بايد در قالب‌های جذاب به دانشجويان و استادان ارائه شود تا مردم با اين تئوری و علوم غنی‌شده آشنا شوند و به اين باور برسند كه با اتكا بر تلاش علمی خودمان می‌توانيم به عرصه‌های جديدی از علم دست پيدا كنيم.

عضو شورای هماهنگی فعاليت‏‌های قرآنی دانشگاه‏‌های كشور در بخش ديگری از سخنان خود نهادسازی را از جمله راهبردهای اسلامی كردن دانشگاه دانست و با بيان اينكه ساختارهای موجود نياز ما برای اسلامی شدن دانشگاه‌ها را جواب‌گو نيستند، تصريح كرد: در زمينه نهادی و ساختاری نيازمند اين امر هستيم كه كل پژوهش‌هايی كه در زمينه‌های مختلف علمی در دانشگاه‌ها انجام شده است را شناسايی و ساماندهی كنيم. سپس نقطه افول و صعود موضوعات پژوهشی مشخص می‌شود.

وی بر لزوم ايجاد نهادی برای رصد و ساماندهی پژوهش‌های دينی تأكيد كرد و گفت: در عرصه آموزش‌های اسلامی و دينی نهادی كه اين فعاليت‌ها را رصد كند وجود ندارد، خروجی دانشگاه‌ها بايد مورد ارزيابی قرار گيرد و مشخص شود كه يك دانشجو پس از فارغ‌التحصيلی با چه ميزان آگاهی دينی و قرآنی از دانشگاه فارغ‌التحصيل می‌شود و اين ميزان بايد به چه مقدار باشد.

مديريت جزيره‌ای دانشگاه‌ها؛ نقطه ضعفی برای حركت در مسير اسلامی كردن دانشگاه‌ها

عباسی‌مقدم مديريت جزيره‌ای دانشگاه‌ها را نقطه ضعفی برای حركت در مسير اسلامی كردن دانشگاه‌ها برشمرد و بيان كرد: اكثر دانشگاه‌ها برنامه‌ريزی‌های جداگانه‌ای دارند و به طور مستقل فعاليت می‌كنند. ايجاد نهادهای مكمل اين نقيصه را برطرف می‌كند.

به اعتقاد عباسی مقدم نهادهای خودجوش و سازمان‌ها و انجمن‌های علمی داوطلب سهم به سزايی در ارتقای علمی و اسلامی شدن دانشگاه‌ها دارند كه با ميدان‌دهی و حمايت از اين افراد سبب حضور جدی آنان در كنفرانس‌های سطح بالا و مترقی كشورهای ديگر می‌شويم.

وی با اشاره به اينكه ظاهر دانشگاها نيز بايد رنگ و بوی قرآنی داشته باشد، گفت: بايد اصول منظمی نيز بر فضای دانشگاه‌ها حاكم باشد و در كنار معماری اسلامی در دانشگاه‌ها كه در برگيرنده فضای دانشگاه‌ها می‌شود، افراد تشكيل‌دهنده و حاضر در دانشگاه‌ها نيز با معيارهای عرفی، دينی و عقلانی منطبق باشند.

عباسی‌مقدم در پايان سخنان خود كرسی‌های آزادانديشی را دارای شرايط خاص خواند و گفت: در حال حاضر عملكرد اين كرسی‌ها چندان دلچسب و علمی نيست. فضای تبادل نظر بايد تقويت و تحمل و ظرفيت ما برای مشاهده آرا مختلف بيشتر شود.