گزارش تحليلی ايكنا/
تخصيص بودجه قرآنی 91 در سايه اعتبارات 90
گروه سياسی: به گفته وزير فرهنگ و ارشاد اسلامی، تأخير در تصويب بودجه 90 و مشخص نبودن ميزان دقيق بودجه قرآنی از جمله دلايلی ديركرد تخصيص اعتبارات قرآنی بود كه همين دو عامل در لايحه 91 نيز مشاهده میشود.به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا)، حركت به سمت تخصيص اعتباراتی به منظور گسترش و ترويج فعاليتهای قرآنی در برنامههای ساليانه و همچنين برنامههای ميانمدت و بلندمدت نظام، دغدغهای بود كه سالها جامعه قرآنی به دنبال آن بودند؛ دغدغهای كه با توجه به ساختار نظام جمهوری اسلامی ايران و شعارهای اساسی اين نظام مبنی بر رسيدن به آرمانهای متعالی اسلام بجا و قابل تأمل است.
ايجاد نهادی در ساختار وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان سازمان هماهنگی، توسعه ترويج فعاليتهای قرآنی و از سوی ديگر تشكيل فراكسيون قرآن و عترت در مجلس شورای اسلامی نور اميدی بر دل جامعه قرآنی بود؛ چرا كه دستگاه اجرايی و قانونگذار كشور، گام مهمی در جهت رسيدگی و ساماندهی فعاليتهای قرآنی از ابعاد مختلف برداشتهاند.
جلوگيری از موازیكاری، توجه به اولويتها، شناسايی ظرفيتها و استفاده مناسب از امكانات و نهايتاً جذب بودجه مناسب برای پيشبرد برنامههای قرآنی از جمله اموری بود كه انتظار میرفت اين دو مجموعه بتوانند با ارائه راهكارهای مناسب و پيگيری در زمينههای مختلف به ساماندهی هر چه بيشتر امور رسيدگی كنند.
يكی از مهمترين و حساسترين اموری كه سالهای اخير در محافل فرهنگی ـ بهويژه دينی ـ مورد بحث و بررسی قرار گرفت، تحتالشعاع قرار گرفتن مبحث قرآنی ذيل ساير برنامههای فرهنگی بود؛ امری كه باعث میشد برخی دستگاهها از پرداختن به فعاليتهای قرآنی غافل شوند و يا حداقل اجرای برنامههای قرآنی را به دقيقه 90 سال ارجاع دهند؛ يعنی برنامههای قرآنی قعر جدول اولويت برنامههای برخی دستگاهها قرار میگرفت و بر همين اساس بود كه بسياری از كارشناسان و فعالان فرهنگی به جايگاه فعاليتهای قرآنی در كشور معترض بودند.
پيگيریهای مسئولان قرآنی دستگاه اجرايی در كنار مسئولان قرآنی دستگاه تقنينی در جهت خارج كردن مقوله فعاليتهای قرآنی از ذيل ساير برنامههای فرهنگی در سال 89 طی آمادهسازی برنامه پنجم توسعه نهايتاً به ثمر رسيد؛ در جايی كه ماده 3 مكرر مكلف كرده است «در اجرای منشور توسعه فرهنگ قرآنی مصوب شورایعالی انقلاب فرهنگی، معاونت موظف است حداكثر تا پايان سال دوم برنامه، اسناد راهبردی توسعه حوزههای آموزش عمومی، تبليغ و ترويج، پژوهش و آموزشعالی قرآنی كشور را براساس پيشنهاد شورای توسعه فرهنگ قرآنی تهيه و برای تصويب به هيأت وزيران تقديم كند».
بلافاصله بعد از ارائه برنامه پنجم از سوی دولت به مجلس و بررسی و تصويب آن در مجلس شورای اسلامی، موضوع ارائه بودجه سال 90 مطرح شد كه مسئولان اجرايی و تقنينی قرآنی تلاش كردند، در دومين گام مهم و مؤثر خود، جهت تخصيص بودجه فعاليتهای قرآنی در برنامه سال 90 رايزنیهای خود را آغاز كنند كه نهايتاً با موافقت دولت بند پنجم بودجه 90 به فعاليتهای قرآنی اختصاص يافت؛ هرچند اين امر در صحن علنی مجلسی شورای اسلامی دستخوش تغييرات مثبتی شد.
در لايحه بودجه 90 آمده است: «در اجرای منشور توسعه فرهنگ قرآنی مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی به دستگاههای اجرايی اجازه داده میشود حداكثر تا نيم درصد اعتبارات خود (به استثنای فصول يك تا شش بودجه هزينهای و هزينههای مستقيم توليد شركتهای دولتی) برای فعاليتهای قرآنی در دستگاههای ذیربط در قالب مبادله موافقتنامه با معاونت برنامهريزی و نظارت راهبردی رئيسجمهورهزينه شود».
اما آنچه در مجلس به تصويب رسيد: «در اجرای منشور توسعه فرهنگ قرآنی مصوب شورایعالی انقلاب فرهنگی حداكثر نيم درصد از سقف بودجه مصوب هر يك از دستگاههای ملی و استانی به استثنای فصول 1 و 6 و بودجه هزينهای و هزينههای مستقيم توليد شركتهای دولتی را كسر و به رديف -91 550.000- اضافه نمايند كه نكته قابل توجه اين است كه معاونت نظارت راهبردی رياستجمهوری مكلف است اين بودجه را قبل از واريز به حساب دستگاهها كسر كند».
تفاوت اين مصوبه با لايحه خود، علاوه بر افزوده شدن دو مصوبه، جايگزينی واژه «مكلف» به جای «اجازه داده میشود» بود.
هرچند اين بودجه در روزهای آغازين سال 90 تصويب شد، اما به نظر میرسيد، اعتبارات فعاليتهای قرآنی با توجه به «اهتمام ويژه دولت و مجلس» تا پايان سال در اختيار دستگاهها برای اجرای برنامههای قرآنی قرار گيرد.
آنچه از سوی بسياری از مسئولان «اهتمام ويژه دولت و مجلس» به فعاليتهای قرآنی در سال جاری عنوان شد، هر چند در گام نخست تحسينكننده بود، اما با بیتوجهی به تخصيص اين بودجه به دستگاههای مربوطه، نتوانست اين تداوم اين تحسين را به همراه داشته باشد؛ و بلكه شعارگرايی مسئولان در موضوع اختصاص بودجه فعاليتهای قرآنی را به ذهن القا میكند.
در حالیكه محمود احمدینژاد، در حاشيه مراسم افتتاحيه بيستوهشتمين دوره مسابقات بينالمللی قرآن كريم در پاسخ به سؤال خبرنگار ايكنا درباره بودجه نيمدرصدی فعاليتهای قرآنی كه هزينهكرد آن برای همه دستگاههای دولتی اجباری شده است، اظهار كرده بود «بودجه قرآنی با تصويب الزامیشدن بودجه نيمدرصدی دستگاهها به ميزان قابل ملاحظهای افزايش يافته است و به نظرم اين ميزان به حدی است كه بتوان گفت به اندازه كافی بودجه برای فعاليتهای قرآنی در كشور اختصاص داده شده است»، وزير فرهنگ و ارشاد اسلامی در گفتوگوی امروز، 21 اسفندماه، يعنی 8 روز مانده به پايان سال به «دلايل عدم تخصيص به موقع بودجه قرآنی در سال جاری» پرداخته است.
در اين گفتوگو سيدمحمد حسينی، تأخير در تصويب بودجه 90، مشخص نبودن ميزان دقيق بودجه قرآنی و جمعبندی پيشنهادات و طرحهای دستگاههای متولی امور قرآنی را از جمله دلايلی دانست كه باعث شد اولين بودجه قرآنی دير تخصيص يابد.
وی خاطرنشان كرد: طرح بودجه قرآنی در قانون بودجه ساليانه چون كار جديدی بود موجب شد تا جمعبندی و دريافت طرحها و پيشنهادات دستگاههای متولی امور قرآنی به طول بیانجامد كه اين هم جدای از تأخير تصويب بودجه دليل تأخير تخصيص شد.
وزير فرهنگ و ارشاد اسلامی در ادامه نيز افزوده است: در نهايت مبلغ 218 ميليارد تومان از سوی معاونت برنامهريزی و نظارت راهبردی رئيسجمهور اختصاص پيدا كرد كه به تدريج بين دستگاهها تقسيم خواهد شد.
هر چند سيدمحمد حسينی در همين گفتوگو به اين نكته اشاره كرده است كه بودجه تخصيصيافته عودت داده نمیشود و در سال آينده نيز قابل استفاده است، اما بايد به اين مسئله توجه كرد كه دستگاههای اجرايی برای اولين بار مكلف به اختصاص نيمدرصد اگر برنامه مشخصی برای هزينهكرد بودجه طبق بودجه ساليانه خود نداشته باشند، سالهای آتی نيز نمیتوانند به صورت مشخص و جهتمند اقدام كنند.
همچنين در اين گزارش جا دارد به بودجه 91 اشاره شود؛ چرا كه دومين تجربه بودجه فعاليتهای قرآنی در لايحه دولت پيش رو است. لايحهای كه در بند 17 خود آورده است «دولت مجاز است به منظور آموزش، پژوهش و ترويج فرهنگ قرآنی و اهل بيت و فرهنگ عفاف و حجاب و توسعه فعاليتهای قرآنی حداكثر نيم درصد از سقف بودجه مصوب هر يك از دستگاههای ملی و استانی به استثنای "فصول ۱ و ۶ و بودجه هزينهای و هزينههای مستقيم توليد شركتهای دولتی" را كسر و به رديف ۵۵۰۰۰۰-۵۰ اضافه كند».
«مجاز بودن دستگاهها»، مشخص نبودن ميزان دقيق بودجه قرآنی و تأخير در ارائه و تصويب بودجه 91 سه عاملی است كه بار ديگر در بودجه قرآنی سال آينده تكرار شده است؛ البته آنچه در اين بودجه نسبت به سال گذشته تغيير يافته است، الحاق «فرهنگ حجاب و عفاف» در كنار فعاليتهای قرآنی است كه سهمی از نيمدرصد را به خود اختصاص میدهد.
سيدجلال يحيیزاده، عضو كميسيون فرهنگی مجلس در گفتوگويی با خبرگزاری ايكنا، با اشاره به بررسی بخش فرهنگی لايحه 91 از اظهار نگرانی اعضای اين كمسيون خبر داده بود و ابراز اميدواری كرد كه اين كميسيون بتواند بودجه قرآنی سال 91 را حداقل همچون سال 90 به تصويب برسانند
با توجه به تجربيات سال 90 و اشكلات و ابهاماتی كه مسئولان مختلف فرهنگی، به ويژه وزير فرهنگ و ارشاد اسلامی به آن اشاره كردهاند، بتوان شاهد تخصيص و ارائه به موقع اعتبارات قرآنی به دستگاههای مربوطه برای اجرای برنامههايی قوی و كارآمد بود.
گزارش از محمود قرهداغی
